Otizm

Otizm Nedir ? Otizm Belirtileri Nelerdir ?

Otizm Spektrum Bozukluğu, doğuştan gelen veya yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan kişinin hayatı boyunca bütün yaşam kalitesini etkileyen nörolojik bir farklılıktır. İlk 3 yaş döneminde yinelenen davranış belirtileriyle kendini gösterir. Otizm şüphesi çocuğun konuşmasının gecikmesi veya etrafa ilgisiz, tepkisiz olması ile ortaya çıkar.

Aile, çocuğun akranları konuştuğu halde hiç kelime çıkarmamasından ya da daha önce “anne, baba” gibi tekli kelimeleri
söyleyebilirken son aylarda bu kelimeleri unutması otizm şüphesini arttırır. Otizmli çocuklarda belirtiler çoğunlukla şu şekildedir

• Göz teması ya yoktur yada kısıtlıdır
• Adı ile seslenince tepki vermezler
• Aşırı hareketli veya hareketsiz olabilirler
• Çevreleri ile ilgilenmezler
• Sarılma ve öpme gibi fiziksel temastan hoşlanmazlar
• Konuşmada gecikme vardır
• İnsanlarla iletişim yerine cansız varlıklarla ilgilenirler
• Topluluk içinde yaşıtları ile diyalog kurmazlar, oyunlara katılmazlar, kendilerini izole ederler
• Konuşmayı öğrenseler bile hep aynı kelimeyi tekrar ederler
• Konuşmayı iletişim aracı olarak kullanmazlar
• Uygun olmayan cümleler kurar kalıp gibi konuşurlar
• Konuşma şekilleri ve ses tonları tekdüzedir
• İlgisiz şekilde her şeye gülebilir ve kıkırdayabilirler
• Bir cismin bir parçasına takıntı yapabilirler
• Bazı objelere aşırı bağlanabilirler
• Düzen takıntıları vardır. Rutinleri bozulduğunda hırçınlaşabilirler
• Tekrarlayan bir hareketi örneğin el çırpma, zıplama, kendi etrafında dönme, sürekli öne arkaya sallanma, kanat çırpma gibi yaparlar
• Normal çocuklar gibi hayal kurarak oyun oynamazlar, arabaları dizer sürekli tekerini çevirirler
• Sürekli aynı oyunları oynarlar
• Bazıları çok inatçı ve hırçın olabilir
• Sosyal ortama girdiklerinde aşırı korkup tepki verebilirler
• Sıklıkla yemek yeme bozukluğu gösterirler
• Kendilerine ve etrafındaki eşyalara zarar verebilirler
• Tehlikeye karşı duyarsızdırlar
• Acıya karşı duyarsızdırlar
• Yapılan espriyi veya imayı anlamazlar
• Normal öğrenme metotlarına duyarsızdırlar

Otizm genellikle 2 yaş civarında belirtiler gözlenmeye başlar ve tanı konabilir.

Ancak iyi bir klinik gözlem ile bebeklik dönemde bile belirtiler saptanabilir.

Bebeğin ailesini tanıması, göz kontağı kurması, seslenildiğinde kulak vermesi beklenir. Fakat otizmli olan bebek bu durumlara tepkisiz kalır.

Aylara göre gelişim sürecini gözlemlemek istediğimizde belirtiler şu şekildedir:

• 1.ayda: Genellikle yüze bakmazlar.
• 2.ayda: Gülümseme görülmez
• 2-3. ayda: Herhangi bir şeyin nesnenin takibini göz ile yapmaz
• 2-6.ayda: Sesli uyaranlara ve dış etkenlere tepki vermez
• 3-6.ayda: Kavrama ve anlama becerileri gelişmemiştir
• 4-7.ayda: Yüz ifadelerini ayırmaz
• 6.ayda: Heceleyip ifade etmez
• 7. ayda: Konuşma seslerini ve duyduklarını taklit etmez
• 8-10.ayda: Bakım verenleri tercih eder
• 12. ayda: Bakım verenden ayrılmaya tepki verir,
• 12-24. ayda: İşaret etmez, seslenildiğinde cevap vermez, uygun jest ve mimik kullanmaz.

Çocuk bu otizm belirtilerini gösteriyorsa erken tanı için bir uzman tarafından değerlendirilmesi kritik önem taşımaktadır. Çocuğun bir uzman tarafından bakılıp mutlaka tedavisinin başlanılması gerekmektedir.

Ülkemizde otizm tanısı koyabilecek uzmanlar çocuk ruh hastalıkları uzmanları ve çocuk nörologlarıdır.

• 1. Çocuk ruh hastalıkları uzmanı: Çocuk ruh hastalıkları uzmanı, çocuk ruh sağlığını değerlendiren, tanılayan ve tedavi eden doktordur. Çocuğunuzu gözler, sizinle görüşme yapar, tanı ölçütlerine göre çocuğunuzu değerlendirir, tıbbi muayenesini yapar ve tanısını koyar. Gerekirse tıbbi tetkik ve ilaç tedavisi önerir. İlaç, eğitime destek ve istenmeyen hareketleri kontrol altına almak amacıyla verilir. Otizmin ilaçla tedavisi henüz mümkün değildir.
  Değişiklikleri takip edebilmesi, gerekli düzenlemeleri yapabilmesi için düzenli aralıklarla (yılda bir ya da iki kez) çocuğunuzu çocuk ruh hastalıkları uzmanına götürmelisiniz.
• 2. Çocuk nörologu: Çocuk nörologu çocuklardaki beyin ve sinir sistemi sorunlarının uzmanıdır. Çocuk nörologu da otizme ilişkin değerlendirme yapabilir. Ayrıca, çocuğunuzda otizmle ilişkili olabilecek bazı hastalıkların (sara nöbetleri gibi) olduğu ya da otizm dışında başka sorunların varlığı düşünülürse, çocuk nörologu tarafından bazı tıbbi tetkikler (MR, BT, EEG vb.) ve tedaviler de yapılabilir. Ancak, bütün otizmli çocukların yalnızca dörtte birinde bu tür sorunlar görülür. Dolayısıyla, doktor tarafından mutlaka ihtiyaç olduğu söylenmediğinde, bu tetkiklerle kendinizi ve çocuğunuzu maddi ve manevi olarak yıpratmayın.

Otizmli bir çocuk özel eğitim almaya ne kadar erken başlarsa, o kadar hızlı ilerleyebilir. Otizmli çocuklara haftada en az 20 saat, tercihen 35-40 saat süreyle ve otizmli çocuklar için özel olarak hazırlanmış eğitim programlarıyla özel eğitim verilmesi gerekir.